Blog Column

Dinsdag 21 maart 2017

Deventer koek voor James Bond

door Marieke Spierings

Muziek is universeel. Over de hele wereld roept muziek emotie op. Niemand is echt a-muzikaal op een enkele uitzondering na. Er zijn op deze aardbol maar een paar mensen die door een verkeerde schakeling van neuronen in het brein muziek ervaren als pure herrie en een naar geluid. Smaken verschillen, per individu ervaren we het anders; ik vind hardcore persoonlijk ook herrie, maar ook al vind ik het niet mooi, mijn brein reageert erop, enigszins agressief, maar toch, er gebeurt iets. Soms zit ik in de auto, hoor op de radio een nummer wat ik mooi vind en denk: “Waarom zie ik ineens zo slecht?”. Na de ruitenwissers geprobeerd te hebben blijkt dat de tranen over mijn wangen rollen. Ineens, zomaar out of the blue geraakt door muziek. Op een zonnige dag word ik er blij van en hoop ik stiekem dat niemand me ziet onderweg als ik luidkeels meeblèr met “Jamaica Funk” van Tom Browne of laat ik zelfs heel gevaarlijk mijn stuur los om de drumbreak mee te slaan van Phil Collins in “In the air tonight”.

Muziek heeft een magische werking op ons brein, niet alleen op het gebied van emotie, maar ook beweging of cognitieve functies, sociale vaardigheden etc. En dat als we alleen maar luisteren naar muziek, laat staan als we zelf musiceren! Daarvoor hoef je niet perse naar het conservatorium te zijn geweest, ook de hobby-muzikanten zoals wij  profiteren van het feit dat we muziek maken.

Om te musiceren heb je een instrument nodig en, tenzij je een absoluut gehoor hebt, bladmuziek. Ooit in de oudheid hebben mensen bedacht dat ze muziek op een bepaalde manier moesten noteren zodat we het allemaal op dezelfde manier zouden doen. Best ingewikkeld om te leren, maar als je het eenmaal onder de knie hebt dan kun je muziek lezen. En het handige is, iedereen leest hetzelfde over de hele wereld. Niemand hoeft daarvoor de muziek op papier te vertalen in zijn eigen taal.

Muziek lezen is één, maar muziek spelen is iets anders. Ten eerste moet je het instrument enigszins beheersen en dat wat je leest vertalen in handelingen; Marco van Dulmen zegt altijd: “Als het erop zit, kun je het spelen”. Hoe we dat technisch voor elkaar krijgen is een hele andere zaak ;-)

Maar dat wat we allemaal zien staan op dat papier is nogal eens vrij voor  interpretatie. We vertalen allemaal de muziek op onze eigen manier en hebben een idee bij hoe het moet klinken of soms juist helemaal niet, ook al heeft de componist er erg zijn best op gedaan om aanwijzingen hierover in de partij te verwerken. Om te voorkomen dat er een kakofonie van vrije interpretaties te horen is, heeft een orkest een muzikaal leider aangesteld: de dirigent. Die staat daar niet voor Jan Joker te zwaaien, hij geeft ons informatie over het tempo, de maateenheid, of iets hard of zacht gespeeld moet worden, krachtig of lyrisch etc. Met heel zijn lijf en non-verbale communicatie probeert hij een eenduidige interpretatie van de muziek over te brengen aan het orkest. Wel zo handig dan ook als ieder lid van het orkest deze aanwijzingen opvolgt en zich hierin laat sturen.

Ga er maar aan staan als dirigent! Om de muzikale neuzen allemaal in dezelfde richting te krijgen moet een dirigent creatief zijn en over een behoorlijke trukendoos beschikken. Hoe breng je het over en hoe krijg je iedereen zo ver dat ze doen wat je voor ogen hebt? Tonn van de Veerdonk moet van nature een gave hebben om de slagwerkers in het gareel te krijgen en zo hebben we bij de jeugdblazers een nieuwe dirigent: Sep Otten. Hij is, als ik zo vrij mag zijn best leuk om te zien en je kunt zeggen wat je wil, de aandacht van een aantal muzikanten heeft hij al bij voorbaat.

Tijdens de repetitie hoeft de dirigent gelukkig niet alleen fysiek zwaaiend aan de slag en kan hij ook uitleg geven over de muziek. Ik ben heel visueel ingesteld dus ik vind het altijd heel prettig als de dirigent het verhaal vertelt van het muziekstuk. Maar het beeld wat ik vorm is hoe ik het zie en zo zitten er nog 40 mensen meer, dus hoe vertel je als dirigent hoe iets moet klinken of gespeeld moet worden? 

Onze dirigent Paul van Trooyen is daar erg bedreven in, hij vertelt over toreadors met rozen tussen hun tanden, een prachtige vrouw waarop je vroeger heimelijk verliefd was of een vuurspuwende vulkaan die uitbarst. Marco van Dulmen vraagt zich hardop af waarom een stukje uit James Bond gespeeld wordt als Annie MG Schmidt; Op een mooie pinksterdag. “We hebben het over Bond hè jongens, James Bond. Hij stapt vast niet uit zijn flitsende auto om op een mooie pinksterdag te zingen.” Zo rijdt er in het stuk Oregon een trein door het landschap. Onze trombones springen er wel heel enthousiast toeterend op, maar dat valt te corrigeren.

Woorden die je kunt onthouden werken ook goed; om een ritme goed te spelen kennen we de pannenkoeken en bijvoorbeeld de Deventer koek bij een triool gevolgd door een kwartnoot. Een moderne variant hiervan van Paul: Heineken bier. Kijk dat onthouden we wel! Julian Igel werkt bij het Callistus met klanken. Hij komt uit de jazz-hoek en helpt ons door ritmes te vertalen in bijvoorbeeld “kikakatjoe.” Klinkt misschien een beetje raar, werkt fantastisch. Verklaar me helemaal voor gek, maar in één van mijn partijen staat letterlijk onder een ritme “toekaaj” geschreven. Die ga ik in ieder geval niet meer vergeten.

Het grappigste geheugensteuntje vind ik persoonlijk de “hopfiguur” van Marco. Hij geeft daarmee een gepuncteerd ritme aan, maar visueel als ik ben zie ik figuurtjes van nootjes komisch over de balk hoppen. De muziek maakt even een klein hopje, hilarisch vind ik het. Hoe bedenkt die man zoiets? Maar voor mijn fantasie een loopje met me neemt, ik me bedenk dat hij misschien zelfs iets naars zegt over mijn figuur en er vanalles door mijn hoofd hopt heeft Marco me uitgelegd dat ik het woord letterlijk kan nemen om het ritme goed te spelen.

Elk voordeel heb z’n nadeel; in James Bond speel ik het introotje van “For your eyes only” en het werkt, het ritme speel ik nu goed, maarja wat er in zit gaat er ook niet meer uit! Voor altijd en eeuwig zit er in mijn hoofd: “For your eyes only, can see me hopfiguur!” Bond zal nooit meer hetzelfde zijn......ik zeg sorry James.....